Kedilerde Epilepsi: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Kedilerde Epilepsi Nedir?
Epilepsi, kedilerde iki veya daha fazla ani nöbet geçirme durumu olarak tanımlanan nörolojik bir tıbbi durumdur. Kediniz yalnızca bir kez nöbet geçirmişse, bu durum izole bir olay olarak kabul edilir ve epilepsi olarak değerlendirilemez.
Kedilerde Epilepsi Türleri
Kedilerde nöbetler, beynin anormal elektriksel aktivitesinden kaynaklanır. Epilepsi iki ana türde olabilir:
- İdiopatik Epilepsi: Bu durum, beynin genetik bir bozukluğu olarak kabul edilir ve nedeni bilinmeyen bir şekilde ortaya çıkar. İdiopatik veya birincil epilepsi, nöbetlerin yapısal bir nedeni olmadığında ve sadece anormal elektriksel aktivite mevcut olduğunda teşhis edilir. Köpeklerde yaygın olmasına rağmen, kedilerde oldukça nadirdir; ancak kediniz nöbet geçiriyorsa, bu durum bir olasılık olabilir. Yine de nadir olsa da, kedilerde yapısal değişiklikler daha sık görüldüğünden, kedilerdeki epilepsi genellikle semptomatik olarak sınıflandırılır.
- Semptomatik Epilepsi: Bu türde, beynin yapısal değişiklikleri ileri görüntüleme yöntemlerinde (örneğin MRI) gözlemlenebilir. İdiopatik epilepsi köpeklerde yaygınken, kedilerde daha nadirdir; ancak, kediniz nöbet geçiriyorsa, bu durum mümkün bir teşhis olabilir. Semptomatik epilepsi daha yaygındır ve çoğu zaman yapısal değişiklikler içerir.
Kedilerde epilepsi, yaşamın her döneminde başlayabilir. Genç veya yaşlı fark etmeksizin, kediniz bir veya daha fazla nöbet geçirmişse, veterinerinizle iletişime geçmeniz gerekmektedir. Kediniz muhtemelen bir muayeneye ihtiyaç duyacaktır.
Kedilerde Nöbet ve Epilepsi Arasındaki Fark Nedir?
Kedilerde nöbetler, beynin elektriksel aktivitesindeki ani bir artıştan kaynaklanır ve titreme ve kasılma gibi semptomlara yol açar. Epilepsi ise bir kedinin tekrarlayan nöbetler geçirdiği nörolojik bir tıbbi durum olarak tanımlanır—iki veya daha fazla nöbet.
Epilepsi, tek tek nöbetler veya birden fazla kümeler halinde gerçekleşebilir ve düzenli veya beklenmedik olabilir. Genellikle beynin içindeki bir hastalık sürecinin belirtisidir; ancak, kedilerde nöbetlerin çoğu bilinmeyen bir nedenden kaynaklanır.
Kedilerde Epilepsinin Belirtileri
Epilepsi, kedilerde nöbet sırasında üç aşama ile ilişkilidir ve her aşamanın belirtileri oldukça farklı olabilir.
- Pre-iktal Faz (Aura): Nöbet öncesi davranış değişiklikleri ile karakterizedir:
- Gizlenme
- İlgi çekme
- Dudakları yalama
- Başın alışılmadık şekilde dönmesi
- İktal Faz: Aktif nöbet etkinliği
- Genel nöbet (gran mal nöbeti olarak da bilinir ve genellikle 1-2 dakika sürer): Bütün vücudu etkiler ve kediler genellikle çevrelerinin farkında olmaz veya bilinçlerini kaybedebilirler:
- Kısmi veya tam çöküş
- Titrek hareketler
- Kasılma
- Eklem kilitlenmesi ile sert uzuvlar
- Bacak ve kolların pedal hareketleri veya koşma hareketleri
- İdrar ve/veya dışkılama
- Aşırı salya veya ağızda köpüklenme
- Dezoryantasyon
- Genellikle, ama her zaman değil, başın geriye doğru eğilmesi
- Status Epilepticus: Genel bir nöbet türüdür ve 5–10 dakikadan uzun sürer. Bu gerçek bir tıbbi acil durumdur ve acil tedavi gerektirir.
- Parsiyel veya Fokal Nöbet: Vücudun bir bölgesinde anormal hareketler; kedi genellikle tamamen uyanık ve çevresinin farkındadır:
- Garip, alışılmadık davranışlar
- Olağandışı seslenme
- Salya akması
- Titreme
- Anormal vücut duruşu
- Çiğneme hareketleri
- Genel nöbet (gran mal nöbeti olarak da bilinir ve genellikle 1-2 dakika sürer): Bütün vücudu etkiler ve kediler genellikle çevrelerinin farkında olmaz veya bilinçlerini kaybedebilirler:
- Post-iktal Faz: Nöbet sonrası davranış değişiklikleri; kedinin “normal” davranışlarına dönmeden önceki süre:
- Dezoryantasyon
- Gezme
- Halsizlik
- Yemek yememe isteksizliği
Kedilerde Epilepsinin Nedenleri
Epilepsi, 8 yaşından küçük kedilerde daha yaygındır, ancak her yaşta görülebilir. Beyni doğrudan etkileyen veya karaciğer ya da böbrekler gibi diğer vücut sistemlerini etkileyen herhangi bir hastalık nöbetlere neden olabilir.
- İntrakraniyal Nedenler: Beynin içinde bulunan nedenler:
- Beyin tümörleri
- Beyin iltihabı (menenjit)
- Baş travması (trafik kazaları, kafa kırıkları, kedi ısırıkları)
- Beyin parazitleri (toksoplazmoz)
- Beyin enfeksiyonları (ensefalit)
- Beyin anomalileri (hidrosefali)
- Ekstrakraniyal Nedenler: Beynin dışında bulunan nedenler:
- İç veya orta kulak enfeksiyonları
- Toksinlere maruz kalma (genellikle sadece bir nöbet yapar)
- Köpekler için formüle edilmiş pire ve kene ilaçlarına maruz kalma
- İnsan ilaçları, etilen glikol (antifriz) veya fare zehiri yutma
- FIP ve FeLV
- Metabolik anormallikler (portosistemik şunt, düşük kan kalsiyumu, düşük kan sodyumu, düşük kan şekeri, veya tiamin eksikliği)
- Diyabet
- Karaciğer veya böbrek hastalıkları
- Yüksek tansiyon
Veterinerler Epilepsiyi Kedilerde Nasıl Teşhis Eder?
Epilepsi teşhisi, kedinizin iki veya daha fazla nöbet geçirmesi durumunda konur. Nöbetin kendisi genellikle gözlemlenebilir, ancak altta yatan nedenlerin teşhis edilmesi için diagnostic testler gereklidir. Kedinizin nöbet geçirdiğinden şüpheleniyorsanız, veterineriniz için en faydalı araçlardan biri davranışın videosunu çekmektir.
Kedinizin kan şekeri, kemik iliği, karaciğer ve böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek için tam kan testi ve idrar testi yapılır. Ayrıca, FIV, FeLV ve toksoplazmoz gibi enfeksiyöz hastalıklar için özel kan testleri sıklıkla yapılır. Röntgenler, kafatası ve diğer iç organların yapısını incelemek için alınır; ancak, kedilerde epilepsi teşhisi şüpheleniliyorsa, en yaygın testler CT taramaları veya MR görüntüleme yöntemleridir. Bu görüntüleme teknikleri genellikle bir veteriner iç hastalıkları uzmanı veya veteriner nörolog tarafından yapılır ve birincil veterineriniz epilepsi teşhisi koyduktan sonra sizi yönlendirebilir. CT taraması veya MR için anestezi altındaki kedinizin omurilik sıvısından enfeksiyon hastalıkları testi için örnekler alınabilir ve iltihap belirtileri aranabilir. Epilepsinin intrakraniyal nedenleri CT veya MR ile doğrulanmalıdır.
Tanı testlerinin amacı, altta yatan durumu bulmak ve kediniz için spesifik bir tedavi planı oluşturmaktır, böylece nöbetlerin daha fazla meydana gelmesini azaltabilir veya ortadan kaldırabilirsiniz.
Kedinizin epilepsisinin şiddetine bağlı olarak, veterineriniz kesin bir teşhis arayışında ne kadar agresif davranmaları gerektiğine karar verecektir.
Kedilerde Epilepsinin Tedavisi
Tek bir nöbet epizodu tedavi edilebilirken, epilepsi genellikle hastalığın yönetimi ile ilgilidir, eğer nöbetlerin nedeni bulunup ortadan kaldırılmadıysa.
Epilepsiyi tedavi etmek genellikle çok karmaşık olabilir ve tedaviye farklı tepkiler veren kedilere göre birden fazla ilaç veya sadece bir ilaç kullanmayı içerebilir.
Diyabet, yüksek tansiyon, böbrek hastalığı, karaciğer hastalığı ve kanser tedavi edilmelidir, böylece ek nöbetlerin önlenmesi sağlanabilir. Antikonvülzan ilaçlar, kedilerde epilepsi tedavisinin temelidir.
Kediler için yaygın antikonvülzan ilaçlar şunlardır: fenobarbital, potasyum bromür, levetiracetam (Keppra) ve zonisamid. Çoğu ilaç, nöbetleri kontrol altına almakta etkili olsalar da genellikle ömür boyu kullanılır. Epilepsi ile ilişkili şiddetli hastalığı olan kediler genellikle IV sıvılar ile hastaneye yatırılabilir ve enjeksiyon şeklinde antikonvülzan ilaçlarla tedavi edilir. Kedinizin teşhisine bağlı olarak özel bir diyet gerekebilir, ancak kediler genellikle normal diyetlerine devam edebilirler.
Kedilerde Epilepsinin Yönetimi ve İyileşmesi
Epilepsi tedavisi gören kediler düzenli kan testleri ile yakından izlenir. Bazı ilaçlar, özellikle fenobarbital, belirli seviyelerde kedinize toksik etkiler yapabilir, bu nedenle kan seviyelerinin sıkı takibi önemlidir.
İzleme, aynı zamanda, kan seviyelerinin düşük olduğunu ve kedinizin daha sık nöbet geçirdiğini belirleyerek ilacın dozunun artırılmasına veya ek ilaçların eklenmesine yardımcı olabilir.
Tüm ilaçları veterinerinizin önerdiği şekilde verin. Bir ilaç kedinizin iyileşmesine yardımcı olmuyor gibi görünse bile, veterinerinizin onayı olmadan ilacı kesmeyin, çünkü bu durum nöbetler kadar tehlikeli olabilir. İlacın aniden kesilmesi, kontrol edilemeyen nöbetlere yol açabilir. Nöbet ilaçlarının dozaj planına sıkı sıkıya uyulması da çok önemlidir.
Epilepsisi olan kedilerde amaç, iyi bir yaşam kalitesini korumaktır. Nöbetler tamamen ortadan kalkmasa da, sıklığı ve şiddeti azaltılabilir. Kediniz hala ara sıra nöbet geçirse bile, altta yatan nedenlere bağlı olarak uzun ve sağlıklı bir yaşam sürdürebilir.
